Στις 13 Οκτωβρίου 2023, τέθηκε σε ισχύ, με την δημοσίευση του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, «Ο Περί Έκδοσης Δικαστικών Διαταγμάτων και Καταχώρησης Αντιπροσωπευτικών Αγωγών για την Προστασία των Συλλογικών Συμφερόντων των Καταναλωτών Νόμος του 2023» . Ο σκοπός του παρόντος Νόμου, όπως τονίζεται και στο προοίμιο αυτού είναι η εναρμόνιση του εσωτερικού δικαίου με την «Οδηγία (ΕΕ) 2020/2018 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2020 σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών και την κατάργηση της Οδηγίας 2009/22/ΕΚ». Ταυτόχρονα ο Παρόντας Νόμος οδήγησε και στην κατάργηση του «Περί της Έκδοσης Δικαστικών Διαταγμάτων για την Προστασία των Συλλογικών Συμφερόντων των Καταναλωτών Νόμου του 2007», αποτελώντας μια σημαντική μεταρρύθμιση στο νομικό πλαίσιο των αντιπροσωπευτικών αγωγών στην Κύπρο.
Απώτερος σκοπός της παρούσας Οδηγίας -όπως και της λοιπής νομοθεσίας του ενωτικού δικαίου που αφορά στο δίκαιο των καταναλωτών - είναι η προστασία των τελευταίων από τις παράνομες και/ή καταχρηστικές πρακτικές και/ή παραλείψεις των εμπορευόμενων . Συγκεκριμένα, η Οδηγία αποτελεί μια ασπίδα προστασίας των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών σε πλείστους τομείς και χώρους όπως αυτός της υγείας, της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, του τουρισμού, των μεταφορών κ.α.
Κύριο και διακριτό χαρακτηριστικό της εν λόγω Οδηγίας είναι η δυνατότητα των καταναλωτών να επιζητούν θεραπεία ενώπιον Δικαστηρίων μέσω «αντιπροσωπευτικών αγωγών». Ως τέτοιες νοούνται οι αγωγές που καταχωρούνται ενώπιων των Δικαστικών αρχών από νομιμοποιούμενο φορέα εξ ονόματος μιας ομάδας καταναλωτών, αποτελούν δηλαδή έναν μηχανισμό συλλογικής έννομης προστασίας. Το κριτήριο για να συνενωθούν στα πλαίσια της ίδιας αντιπροσωπευτικής αγωγής μια ομάδα δύο ή και περισσοτέρων καταναλωτών είναι αντικειμενικό. Συγκεκριμένα, πρέπει οι καταναλωτές να στρέφονται έναντι του ίδιου ή/και παρόμοιου εμπόρου στην βάση των ίδιων ή/και παρόμοιων πραγματικών περιστατικών με στόχο την έκδοση απαγορευτικού διατάγματος, καθώς και μέτρα αποκατάστασης έναντι των παράνομων πρακτικών των εμπορευόμενων.
Επιπρόσθετα, αξίζει να τονισθεί ότι μέσω του μηχανισμού των αντιπροσωπευτικών αγωγών αφενός προστατεύεται η αρχή της οικονομίας της δίκης, καθώς μειώνεται ο χρόνος και το κόστος των δικαστηριακών διαδικασιών. Και αφετέρου, η συλλογική και συνεκτική προσπάθεια αποκατάστασης των δικαιωμάτων των καταναλωτών -σε αντίθεση με μια προσπάθεια ατομικής αγωγής- εμφορείται από περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας.
Εν κατακλείδι, σημειώνεται ότι έως σήμερα τα Κυπριακά Δικαστήρια δεν έχουν ασχοληθεί ή/και αποφανθεί επί υποθέσεως στα πλαίσια αντιπροσωπευτικής αγωγής όπως προβλέπεται στον εν θέματι Νόμο.
Ορισμοί:
-
«καταναλωτής» κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο ενεργεί για σκοπούς που δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής, βιοτεχνικής ή επαγγελματικής δραστηριότητάς του.
-
«εμπορευόμενος» κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ιδιωτικό ή δημόσιο, το οποίο ενεργεί, μεταξύ άλλων, μέσω άλλου προσώπου που ενεργεί εξ ονόματος ή για λογαριασμό του, για σκοπούς που αφορούν την εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή επαγγελματική δραστηριότητά του.
-
«αντιπροσωπευτική αγωγή» την αίτηση για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών, η οποία καταχωρίζεται από νομιμοποιούμενο φορέα ως αιτητή εξ ονόματος καταναλωτών, με σκοπό:
(α) την έκδοση δικαστικού διατάγματος δυνάμει των διατάξων του άρθρου 12; και/ή
(β) την έκδοση διαταγής περί μέτρου επανόρθωσης και/ή αποκατάστασης δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 13.
Συγγραφέας:
Μαίρη Τσιαχματιώτη
Ασκούμενη Δικηγόρος