Εισαγωγή:

Το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓΕΣΥ) στην Κύπρο θεσπίστηκε με στόχο την εξασφάλιση καθολικής πρόσβασης σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης για όλους τους πολίτες της Κύπρου, ανεξαρτήτως κοινωνικής ή οικονομικής κατάστασης. Εισήχθη μέσω των Περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμων, Ν. 89(Ι)/2001, εφαρμόστηκε σταδιακά, με την πρώτη φάση να ξεκινά την 1η Ιουνίου 2019. Η πλήρης εφαρμογή του, που περιλάμβανε την κάλυψη όλων των υπηρεσιών υγείας, ολοκληρώθηκε την 1η Ιουνίου 2020. Το ΓΕΣΥ παρέχει ιατρικές υπηρεσίες σε όλους τους μόνιμους κατοίκους της Κύπρου, καλύπτοντάς τους μέσω της κοινωνικής ασφάλισης και του συστήματος ασφαλιστικών εισφορών.

Η Απόφαση:

Η πρόσφατη απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου Κύπρου, αναφορικά με τις συνταγές που εκδίδονται από ιατρούς εκτός του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓΕΣΥ), αποτελεί σημείο καμπής στην εφαρμογή του νομικού πλαισίου φροντίδας υγείας στην Κύπρο. Επί της ουσίας, εξετάστηκε από το Δικαστήριο η εγκυρότητα και η αποδοχή συνταγών που εκδίδονται από ιατρούς που δεν είναι συμβεβλημένοι με το ΓΕΣΥ και η δυνατότητά τους να συνταγογραφούν φάρμακα που καλύπτονται από το σύστημα.

Σύμφωνα με την απόφαση, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπει διαχωρισμό μεταξύ των ιατρών ενταγμένων και μη ενταγμένων στο ΓΕΣΥ, όσον αφορά την έκδοση συνταγών, αλλά υπάρχει διάκριση μόνον σε προσωπικούς και ειδικούς ιατρούς, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 23 του Περί Γενικού Συστήματος Υγείας Νόμου του 2001 (Ν. 89(I)/2001). Όπως προκύπτει και από το άρθρο 22(2)(δ) του προαναφερθέντος νόμου, η παροχή των αναγκαίων φαρμακευτικών, ιατροτεχνολογικών προϊόντων και υγειονομικών ειδών μπορεί να γίνει από ιατρό που δεν είναι απαραίτητα συμβεβλημένος με τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ), αρκεί η συνταγή που εκδίδεται να εκτελείται από φαρμακοποιό που είναι συμβεβλημένος με τον ΟΑΥ.

Περαιτέρω, το Δικαστήριο συμπέρανε ότι η ερμηνεία που δόθηκε από τον ΟΑΥ ήταν λανθασμένη, καθώς περιλάμβανε προσθήκες λέξεων και συνδυασμό διατάξεων της νομοθεσίας, με σκοπό να επιτευχθεί μια ερμηνεία που δεν ανταποκρίνεται στο απλό γραμματικό νόημα της λέξης «ιατρού». Επιπλέον, επισήμανε ότι αν ο νομοθέτης ήθελε να περιορίσει τη δυνατότητα χορήγησης συνταγών για φαρμακευτικά προϊόντα, θα το είχε αναφέρει ρητά. Συγκεκριμένα το Δικαστήριο ανέφερε:

«Πουθενά δεν γίνεται αναφορά σε ρητή απαίτηση για συνταγογράφηση φαρμάκων, μόνον από συμβεβλημένους με τον Οργανισμό προσωπικούς ή ειδικούς ιατρούς, αλλά από ιατρούς. Δεν είναι δυνατή η προσθήκη λέξεων σε ένα νομοθέτημα, ούτε είναι επιτρεπτή η αναμόχλευση των σκοπών του νομοθέτη, έτσι ώστε να συνάγεται η επιθυμητή ερμηνεία, εκεί που η γραμματική ερμηνεία δεν υποστηρίζει τη θέση αυτή»

Αναφορικά με τον ισχυρισμό της συνηγόρου του καθ’ ου η αίτηση Οργανισμού ότι η προσβαλλόμενη πράξη εντάσσεται στην σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου, το Δικαστήριο διαφώνησε και έκρινε ότι οι πράξεις που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του είναι αυτές που προέρχονται από έναν οργανισμό δημοσίου δικαίου, ο οποίος ενεργεί για τη διεκπεραίωση δημοσίου σκοπού. Ως εκ τούτου, σημείωσε πως με βάση το άρθρο 3 του Νόμου περί Γενικού Συστήματος Υγείας, Ν. 89(Ι)/2001, όπως ίσχυε κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ΟΑΥ είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου.

Είναι άξιο σχολιασμού το γεγονός ότι από την πλευρά του αιτητή εγέρθηκε ο ισχυρισμός επίσης ότι, σε περίπτωση που απορρίπτονταν οι θέσεις του και το Δικαστήριο έκρινε ότι οι σχετικές νομοθετικές διατάξεις απαιτούσαν ο ιατρός που εκδίδει τη συνταγή για την παροχή των αναγκαίων φαρμακευτικών, ιατροτεχνολογικών ή υγειονομικών ειδών να είναι συμβεβλημένος με το ΓΕΣΥ, τότε οι σχετικές νομικές διατάξεις θα αντίκειντο στις διατάξεις του Άρθρου 28 του Συντάγματος, λόγω της δυσμενούς διάκρισης μεταξύ των δικαιούχων του ΓΕΣΥ. Το Δικαστήριο δεν προχώρησε στην εξέταση του εν λόγω ισχυρισμού.

Συμπεράσματα:

Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι σημαντική στην πρακτική εφαρμογή του ΓΕΣΥ, διότι ανατρέπει μια σειρά από πρακτικές που υπήρχαν έως τώρα, οι οποίες περιόριζαν την πρόσβαση των πολιτών σε φάρμακα που καλύπτονται από το σύστημα υγείας. Το γραμματικό «κενό» που έχει δημιουργηθεί μπορεί να ανατραπεί με πολιτική βούληση των βουλευτών της Βουλής όπου μπορούν να τροποποιήσουν τον νόμο. Σε κάθε περίπτωση ουδείς γνωρίζει το τέλος αυτού του δρόμου και εάν η συνταγογράφηση σε ασθενείς του ΓΕΣΥ θα παραμείνει ως αποκλειστικό δικαίωμα των ενταγμένων στο ΓΕΣΥ ιατρών.

Συγγραφέας:

Αγγελική Φλουρή

Δικηγόρος

angeliki.flouri@patsalides.com.cy